Boşanma, evlilik birliğini mahkeme kararıyla sona erdiren hukuki bir süreçtir. Taraflar açısından önemli hukuki sonuçlar doğurur. Anlaşmalı boşanma ise TMK m. 166/3 hükmünde düzenlenen ve eşlerin boşanmanın tüm sonuçları üzerinde mutabakata vararak evliliği sona erdirmesidir. Anlaşmalı boşanma dilekçesi, tarafların taleplerini mahkemeye aktarır. Taraflar bu dilekçeyi boşanma protokolüyle birlikte mahkemeye sunar.
Aşağıda, anlaşmalı boşanma dilekçesinde yer alması gereken hususlar incelenmiştir.
Anlaşmalı Boşanma Dilekçesi ile Boşanma Davası Nasıl Açılır?
Taraflar, hazırladıkları protokol ve anlaşmalı boşanma dilekçesiyle aile mahkemesine başvurur. Protokoldeki eksiklik veya hatalar taraflar açısından önemli hak kayıpları doğurur. Bu nedenle taraflar, protokolün içeriğini dikkatle belirlemelidir. Bu nedenle, sürecin ve anlaşmalı boşanma dilekçesinin alanında uzman bir avukat aracılığıyla hazırlanması ve yürütülmesi önem arz etmektedir.
Anlaşmalı Boşanmanın Şartları ve Zorunlu Unsurları
Anlaşmalı boşanma davası açılabilmesi için Medeni Kanun’un aradığı şartlar şunlardır:
1. Evliliğin En Az 1 Yıl Sürmesi Gerekir:
TMK m. 166/3, anlaşmalı boşanma için evliliğin en az bir yıl sürmesini şart koşar. Mahkeme tarafından nüfus kaydına göre inceleme yapılarak resmi nikah tarihi baz alınacaktır. (Yarg. 2. HD. 2016/3062 K.) Tarafların imam nikâhı, nişanlılık veya birlikte yaşama dönemleri bir yıllık sürenin hesabına girmez. Ayrıca 1 yıllık sürenin davanın açıldığı tarihte dolmuş olması gereklidir. Dava açıldıktan sonra 1 yıllık sürenin dolması anlaşmalı boşanma için yeterli değildir. (Yarg. 2. HD. 2018/553 K.)
2. Eşler Mahkemeye Beraber Başvurmalı ya da Bir Eşin Açtığı Boşanma Davasını Diğer Eş Kabul Etmelidir:
Eşler, birlikte hazırladıkları dilekçeyle mahkemeye başvurarak anlaşmalı boşanma davası açar. Ayrıca eşlerden biri dava açtıktan sonra diğer eş talepleri kabul ederek anlaşmalı boşanma yolunu seçebilir.
Taraflar, devam eden çekişmeli boşanma davasını da anlaşmalı boşanmaya dönüştürebilir. Bunun için anlaşma şartlarını mahkemeye sunmaları veya duruşma tutanağına geçirmeleri gerekir.
3. Tarafların Duruşmada Bizzat Dinlenmesi Gerekir:
Tarafların anlaşmalı olarak boşanabilmesi için hakim tarafından her iki eşin de duruşmada dinlenmesi gerekmektedir. Taraflar davayı avukat aracılığıyla açsa bile duruşmaya bizzat katılmak zorundadır. Yalnızca avukatların duruşmaya katılması anlaşmalı boşanma için yeterli değildir. Vekilin vekaletnamesinde özel yetki bulunsa dahi Yargıtay kararlarına göre de hakim tarafları bizzat dinleyecektir. (Yarg. 2. HD. 2015/4949 K.)
Ayrıca eşlerden biri duruşmada boşanmak istemediğini açıklarsa dava anlaşmalı boşanma niteliğini kaybeder. Taraflar bundan sonra davaya çekişmeli boşanma hükümlerine göre devam eder.
4. Hakim, Boşanmanın Mali Sonuçları ile Çocukların Durumu İle İlgili Düzenlemeyi Uygun Bulmalıdır:
Hâkim, tarafların hazırladığı anlaşmalı boşanma protokolünü inceler ve uygunluğunu değerlendirir. Özellikle velayet, nafaka, kişisel ilişki ve maddi-manevi tazminata ilişkin hükümleri gözden geçirir. Hakim gerek görürse bu şartlarda değişikliğe gider. Ancak hakimin yapmış olduğu bu değişiklikler taraflarca kabul edilmesi durumunda anlaşmalı boşanma gerçekleşebilir.
Taraflar kural olarak TBK m. 26 hükmüne aykırılık getirmeyecek şekilde kendi aralarında boşanma anlaşması yapması mümkündür. Ancak bu anlaşmanın özellikle çocukların da üstün yararı gözetilerek yapılması gerekmektedir. Aksi halde hâkim, protokoldeki hükümlere müdahale eder. Ayrıca tarafların temel konulardan herhangi birinde anlaşamaması, anlaşmalı boşanmanın gerçekleşmesini engeller. Kanunen anlaşmanın tam ve eksiksiz bir anlaşma olması gerekmektedir. (Yarg. 8. HD. 2015/4903 K.)
Anlaşmalı Boşanmada Mal Rejimi Tasfiyesi
Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre TMK m. 166/3 hükmünde yer alan “boşanmanın mali sonuçları” ibaresi mal rejimi tasfiyesini içermez. Boşanmanın mali sonuçları ile kastedilen maddi ve manevi tazminat ile yoksulluk nafakası talepleridir. Bu sebeple tarafların anlaşmalı boşanma dilekçesinde mal rejimi tasfiyesine ilişkin hususlarda anlaşması bir zorunluluk değildir. Ancak isteğe bağlı olarak hiçbir şüpheye yer bırakmaksızın tek tek ve ismen açıklamak suretiyle eşlerin edinmiş olduğu malları paylaşmaları da mümkündür.
Ayrıca anlaşmalı boşanma dilekçesine ayrı bir hüküm konularak ev eşyaları, çeyiz ve şahsi eşyaların kime ait olduğu isteğe bağlı olarak belirtilir. Bu kapsamda düğün takılarının da akıbeti belirlenebilecektir.
Anlaşmalı Boşanma Davası Ne Kadar Sürer?
Anlaşmalı boşanma davası, tarafların tüm hususlarda mutabakata varmış olmaları nedeniyle çekişmeli boşanma davalarına kıyasla çok daha kısa sürede sonuçlanır. Tarafların davalarını açtığı bölgeye bağlı olarak ortalama 1-6 ay arasında karar kesinleşir.
Uygulamada, şartların eksiksiz şekilde sağlanması ve anlaşmalı boşanma dilekçesi ile protokolün usulüne uygun hazırlanması halinde, yargılama çoğu zaman tek duruşmada tamamlanabilmektedir. Buna karşılık çekişmeli boşanma davaları, delillerin toplanması ve tarafların iddia ve savunmalarının incelenmesi gibi sebeplerle daha uzun sürede sonuçlanmaktadır. Bu nedenle sürecin hızlı ilerlemesi açısından anlaşmalı boşanma yolu önemli bir avantaj sağlamaktadır.
Hazır Dilekçe ve Protokol Kullanmanın Riskleri
Hazır dilekçe ve protokol kullanımı, anlaşmalı boşanma sürecinde tarafların somut durumlarına uygun olmayan düzenlemeler içerebileceğinden önemli hak kayıplarına yol açabilmektedir. Özellikle nafaka, velayet, tazminat ve mal rejimi tasfiyesi gibi hususların eksik veya hatalı düzenlenmesi, boşanma sonrasında yeni uyuşmazlıkların ortaya çıkmasına sebebiyet verebilir. Zira boşanmanın kesinleşmesinden sonra tarafların birbirlerinden tazminat isteme hakları da kalmayacaktır. Bu nedenle anlaşmalı boşanma dilekçesi ve protokolünün, tarafların ihtiyaçlarına uygun şekilde ve hukuki sonuçları gözetilerek hazırlanması büyük önem taşımaktadır.
Sürecin sağlıklı ve hak kaybına yol açmayacak şekilde yürütülebilmesi adına, anlaşmalı boşanma işlemlerinin alanında uzman bir avukat aracılığıyla hazırlanması ve takip edilmesi tavsiye edilmektedir.
İlgili Hukuki Konular
Anlaşmalı boşanma, boşanmanın sonuçlarına ilişkin birçok hukuki konuyla bağlantı kurar. Bu nedenle aşağıdaki yazılarımızı da inceleyebilirsiniz:
Geri bildirim: Şiddetli Geçimsizlik Nedeniyle Boşanma - Efendioğlu Hukuk Bürosu
Geri bildirim: İddet Müddeti - Efendioğlu Hukuk Bürosu
Geri bildirim: Özel Boşanma Sebepleri - Efendioğlu Hukuk Bürosu
Geri bildirim: Boşanmada Ziynet Eşyaları Kime Verilir? - Efendioğlu Hukuk Bürosu