Yıllık izin ücreti, işçinin kullanmadığı yıllık izinlerin parasal karşılığını ifade eden bir işçilik alacağıdır. İş sözleşmesinin sona ermesiyle işçi, kullanmadığı izin sürelerinin ücretini talep etme hakkı kazanır. Anayasa’nın 50. maddesi, dinlenme hakkını çalışanların temel hakları arasında düzenler. Ayrıca madde, ücretli yıllık izin hakkının kanunla düzenleneceğini belirtir.
İş sözleşmesi devam ettiği sürece yıllık izin hakkı ücrete dönüşmez. Sözleşmenin feshedilmesiyle birlikte kullanılmamış izinler alacak hakkına dönüşür. Bu alacak fesih tarihinde muaccel olur ve işçinin son aldığı ücret üzerinden hesaplanır.
Yıllık Ücretli İzin Hakkının Koşulu
İşyerinde En Az 1 Yıl Çalışmış Olmak
İş Kanunu m. 63 hükmüne göre, deneme süresi de dahil olmak üzere işçinin yıllık ücretli izne hak kazanması için en az 1 yıl çalışmış olması gerekir. Bu süre asgari süredir. 1 yıldan az süre çalışan işçiler ücretli izne hak kazanmaz. İş sözleşmesinde deneme süresi öngörülmüşse bu süre de bir yıllık süreye tabidir. Bir yıllık süre aynı işverenin yanında çalışılarak geçirilmelidir. Aynı işverenin farklı işyerlerinde çalışılması durumunda süreler toplanarak hesaplanır.
Yıllık ücretli izin hakkından vazgeçilemez. İşçi, iş sözleşmesi devam ederken kullanmadığı yıllık izinlerin ücretini talep edemez. İşveren de izin kullandırmak yerine ücret ödeyerek bu hakkı ortadan kaldıramaz. Ancak iş sözleşmesi sona erdiğinde durum değişir. İşçi, kullanmadığı yıllık izin sürelerine ait ücreti talep etme hakkı kazanır.
Yıllık izin hakkının ücrete dönüşmesi için iş sözleşmesinin sona ermesi gerekir. Sözleşmenin hangi nedenle sona erdiği bu hakkı etkilemez. Ayrıca taraflardan hangisinin sözleşmeyi feshettiği de sonucu değiştirmez. İşçi, sözleşme sona erdiğinde kullanmadığı yıllık izinler için ücret hakkı kazanır. (Yarg. 9. HD. 2020/665 K. 20.01.2020 T.)
Yıllık İzin Süreleri Ne Kadardır?
4857 sayılı İş Kanunu’nun 53. maddesi, yıllık ücretli izin sürelerini işçinin kıdemine göre belirler. Buna göre işçinin kullanacağı yıllık izin süresi şu şekildedir:
| İşçinin Kıdemi | Asgari Yıllık İzin Süresi |
| 1 yıldan 5 yıla kadar (5 yıl dahil) | 14 gün |
| 5 yıldan fazla, 15 yıldan az | 20 gün |
| 15 yıl ve üzeri | 26 gün |
Bu süreler kanunun öngördüğü asgari sürelerdir. Taraflar, iş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesi ile daha uzun izin süreleri kararlaştırabilir.
Ayrıca 18 yaşından küçük ve 50 yaşından büyük işçilere verilecek yıllık ücretli izin 20 günden az olamaz.
Yıllık İzin Ücreti Nasıl Hesaplanır?
Yıllık izin ücreti hesabında, işçinin sözleşmenin sona erdiği tarihteki son brüt ücreti esas oluşturur. Öncelikle işçinin hak kazandığı toplam yıllık izin süresi tespit edilir. Ardından işçinin kullandığı izin günleri bu süreden çıkarılır. Kalan izin günleri ile günlük brüt ücretin çarpımı, brüt yıllık izin ücretini verir.
Yıllık İzin Ücreti = Günlük Brüt Ücret × Kullanılmayan İzin Günü
Hesaplamada yalnızca işçinin tamamladığı hizmet yılları yıllık izin hakkı doğurur. Tamamlanmayan son hizmet yılı için ayrıca izin ücreti doğmaz.
Hesaplama Örneği
Örneğin işçi 02.04.2002 tarihinde işe başlamış ve 24.07.2014 tarihinde işten ayrılmış olsun. İşçi bu süre içinde 12 tam hizmet yılını tamamlamıştır. İşçinin kullandığı toplam yıllık izin süresi ise 70 gündür.
İlk 5 hizmet yılı için işçi toplam 70 gün yıllık izne hak kazanır. Sonraki 7 hizmet yılı için ise toplam 140 gün izin hakkı doğar. Böylece işçinin toplam yıllık izin hakkı 210 gün olur.
İşçi 70 günlük iznini kullandığı için geriye 140 günlük kullanılmayan izin süresi kalır.
Varsayımsal son brüt ücret: 30.000 TL
Günlük brüt ücret: 30.000 / 30 = 1.000 TL
Kullanılmayan izin: 140 gün
140 × 1.000 TL = 140.000 TL brüt yıllık izin ücreti
Yargıtay 22. Hukuk Dairesinin E. 2017/26569, K. 2020/241 sayılı kararında da hizmet süresinin doğru hesaplanması üzerinde durulmuştur. Hesaplamada yalnızca tamamlanan hizmet yılları dikkate alınmalıdır. Bu nedenle işçinin tamamlamadığı son çalışma dönemi ayrı bir yıllık izin hakkı doğurmaz.
Yıllık İzin Ücretinde Zamanaşımı ve Arabuluculuk
Yıllık izin ücreti alacağı için 5 yıllık zamanaşımı süresi uygulanır. İş sözleşmesinin sona erdiği tarih bu süreyi başlatır. Bu nedenle işçi, yıllık izin ücreti talebini zamanaşımı süresi içinde ileri sürmelidir.
Ayrıca yıllık izin ücreti, işçi alacağı niteliği taşır. İşçi, dava açmadan önce zorunlu arabuluculuğa başvurmalıdır. Taraflar arabuluculuk sürecinde anlaşma sağlayamazsa işçi, yıllık izin ücreti için dava açabilir.
Görevli ve Yetkili Mahkeme
Yıllık izin ücreti alacağına ilişkin davalarda İş Mahkemeleri görev yapar. İş Mahkemesi bulunmayan yerlerde Asliye Hukuk Mahkemesi, İş Mahkemesi sıfatıyla davaya bakar. Yetki bakımından ise davalının yerleşim yeri veya işçinin işini yaptığı yer mahkemesi esas alınabilir.
Yıllık İzin Ücretinde Avukat Desteğinin Önemi
Yıllık izin ücreti uyuşmazlıklarında çalışma süresi ve kullanılmayan izin günleri önem taşır. Ayrıca ücret hesabının doğru yapılması, alacak miktarını doğrudan etkiler. Bu nedenle avukat, somut olayı hukuki açıdan değerlendirir ve işçinin haklarını belirlemesine yardımcı olur. Arabuluculuk ve dava sürecinde de hukuki destek önem taşır. Hukuki destek almak için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
İlgili Hukuki Konular
Yıllık izin ücreti, iş sözleşmesinden doğan diğer işçilik alacaklarıyla yakından ilişkilidir. Bu nedenle aşağıdaki yazılarımızı da inceleyebilirsiniz:
Geri bildirim: İşçilik Alacakları ve Tazminatları Nedir? - Efendioğlu Hukuk Bürosu