Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi Nedir?

Mal rejimi, eşlerin evlilik süresince sahip oldukları veya edindikleri malvarlığı değerleri üzerindeki hak ve yükümlülükleri düzenler. Ayrıca kanunen mal rejimi, malların yönetimini, kullanımını ve evliliğin sona ermesi hâlinde nasıl paylaşılacağını belirler.

Kanunumuz eşlere dört farklı mal rejimi seçme hakkı tanır. Bunlar; edinilmiş mallara katılma rejimi, mal ayrılığı rejimi, paylaşmalı mal ayrılığı rejimi ve mal ortaklığı rejimidir. Eşler bu dört rejim dışında başka bir mal rejimi uygulayamaz. Evlilikten önce seçim yapabilecekleri gibi, evlilik devam ederken de noterde düzenleyecekleri sözleşmeyle mal rejimini değiştirebilirler.

Eşler herhangi bir mal rejimi seçmezse, Türk Medeni Kanunu gereğince edinilmiş mallara katılma rejimi uygulanır. Bu rejimde eşlerin evlilik birliği içinde edindiği mallar kural olarak ortak maldır. Kanun, bu malların paylaşımını belirli kurallara göre düzenler.

Yasal mal rejiminde rejiminde paylaşımdan önce eşler malları edinilmiş mal ve kişisel mal olarak ayırır.

Edinilmiş Mallar Nelerdir?

TMK’nın 219. maddesi edinilmiş malları düzenler. Buna göre edinilmiş mallar, eşlerin evlilik birliği devam ederken emekleri veya karşılığını vererek kazandıkları malvarlığı değerleridir. Eşler bu malları çalışarak veya ekonomik faaliyetleri sonucunda edinebilir. Ayrıca ticari faaliyetler, yatırımlar ve benzeri ekonomik kazançlar da edinilmiş mal kapsamına girebilir. Kanun bu malları şu şekilde sıralar:

Eşlerin çalışarak kazandığı maaşlar ve diğer gelirler,
Eşlerin evlilik sürecinde satın aldığı taşınmaz ve taşınır mallar (ev, arsa, araba vb.),
Banka hesaplarında olan birikimler,
Sosyal güvenlik ödemeleri ve tazminatlar,
Eşlerin evlilik sürecinde elde ettiği kira ve faiz gelirleri.

Kanun, bu malları hangi eşin kazandığına bakmaz. Amaç, evlilik süresince her iki eşin de haklarını korumaktır. Çünkü eşler evlilik boyunca ortak bir ekonomik hayat sürdürür.

Kişisel Mallar Nelerdir?

Türk Medeni Kanunu’nun 220. maddesi kişisel malları düzenler. Bu maddeye göre aşağıdaki malvarlığı değerleri kişisel maldır:

Eşlerden birinin yalnız kişisel kullanımına yarayan eşyalar (cep telefonu, altın bilezik vb.),
Mal rejiminin başlangıcında eşlerden birine ait bulunan veya bir eşin sonradan miras yoluyla ya da herhangi bir şekilde karşılıksız kazanma yoluyla elde ettiği malvarlığı değerleri,
Manevi tazminat alacakları,
Kişisel malların yerine geçen değerler (örneğin miras kalan evin satışından gelen para gibi).

Kanun, kişisel malların kapsamını mal rejimi sözleşmesiyle belirli ölçüde değiştirme imkânı tanır. Türk Medeni Kanunu’nun 221. maddesine göre eşler, bir mesleğin yürütülmesi veya işletmenin faaliyetleri nedeniyle elde edilen bazı malvarlığı değerlerini kişisel mal olarak kabul edebilir. Eşler aynı sözleşmeyle, kişisel mallardan elde ettikleri gelirleri de edinilmiş mallara dâhil etmeme hakkına sahiptir.

Boşanmada Mallar Nasıl Paylaşılır?

Boşanma halinde malların paylaşımı, eşler arasında geçerli olan mal rejimine göre yapılmaktadır. Türk hukukunda eşler farklı bir mal rejimi seçmezse, edinilmiş mallara katılma rejimi uygulanır. Bu nedenle evlilik birliği içerisinde eşlerin çalışmaları karşılığında elde ettikleri gelirler ile bu gelirler kullanılarak edinilen malvarlığı değerleri kural olarak paylaşımın konusu olmaktadır.

Buna karşılık, yukarıda da sayıldığı üzere eşlerin evlilik öncesinde sahip oldukları mallar, miras yoluyla kazandıkları malvarlığı değerleri, karşılıksız kazandırmalar ve kanunda kişisel mal olarak kabul edilen diğer değerler paylaşım dışında kalmaktadır. Özellikle ziynet eşyaları paylaşım sırasında önem arz etmektedir. Bu konudaki yazımıza ulaşabilirsiniz. Bu nedenle boşanma halinde her malın otomatik olarak eşler arasında yarı yarıya bölüneceği yönündeki yaygın düşünce doğru değildir. Mal paylaşımında, bir malın edinilmiş mal mı yoksa kişisel mal mı olduğu büyük önem taşır. Malın ne zaman ve hangi kaynak kullanılarak edinildiği de değerlendirmeyi doğrudan etkiler.

Kural olarak bir eşyanın kişisel mal olduğunu iddia eden eş bu iddiasını ispatla yükümlüdür. Eş, bir malın kişisel mal olduğunu her türlü delille ispatlayabilir. Taraflar bu kapsamda banka kayıtlarını, tapu belgelerini, noter işlemlerini, satış sözleşmelerini ve tanık beyanlarını delil olarak kullanacaktır. Ayrıca mal rejiminin tasfiyesine ilişkin davalarda, tarafların yemin deliline başvurması da mümkündür.

Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi Ne Zaman Sona Erer?

Mal rejiminin sona ermesi belirli koşullar halinde mümkün olacaktır. Mal rejimi sona erdiğinde paylaşım ve tasfiye süreci başlar. Bu süreç edinilmiş malları kapsar. Rejiminin sona ermesi şu durumlarda gerçekleşir:

Boşanma davası açılması veya evliliğin iptal edilmesi durumu,
Eşlerden birinin ölümü,
Eşler tarafından mal rejiminin değiştirilmesi,
Mahkeme kararıyla mal ayrılığı rejimine geçilmesi,
Gaiplik kararı verilmesi.

Uygulamada en sık karşılaşılan sebep elbette boşanma davası açılmasıdır. Bu noktada önemle belirtmek gerekir ki mal rejimi, boşanma kararının kesinleştiği tarihte değil, boşanma davasının açıldığı tarihte sona ermektedir. Bu nedenle boşanma davasının açılmasından sonra edinilen malvarlığı değerleri kural olarak tasfiyeye dahil edilmemektedir. Mal paylaşımında hangi malların dikkate alınacağı belirlenirken mal rejiminin sona erme tarihi büyük önem taşımaktadır.

Hukuki Süreçte Uzman Avukat Desteğinin Önemi

Edinilmiş mallara katılma rejimi, eşler arasında yasal mal rejimi olarak seçilen sistemdir. Türk Medeni Kanunu’na göre, eşler arasında başka bir mal rejimi seçilmemişse bu rejim geçerli olur. Bu sistem, evlilik süresince edinilen malların paylaşımına ilişkin kuralları belirler.

Mal rejimi genellikle boşanma, ölüm veya başka bir mal rejimine geçilmesiyle sona erer. Bu durumda eşlerin edinilmiş mallar üzerindeki hakları hesaplanır. Ancak her malın hukuki niteliğinin doğru belirlenmesi gerekir. Aksi halde mal paylaşımı sırasında uyuşmazlıklar ortaya çıkar. Bu nedenle edinilmiş mallara katılma rejiminin tasfiyesi sürecinde aile hukuku alanında uzman bir avukattan destek almak hak kayıplarının önlenmesi açısından önem taşır.

İlgili Hukuki Konular

Yasal mal rejimi ve mal paylaşımı hakkında daha ayrıntılı bilgi edinmek isterseniz aşağıdaki yazılarımızı da inceleyebilirsiniz: